Türkiye Milli Kooperatifler Birliği (TÜRKİYE KOOP), ulusal birlik
örgütlenmesine olanak sağlayan 1163 sayılı Kooperatifler Yasası’nın
yürürlüğe girmesinden ancak 22 yıl sonra 30 Aralık 1991 tarihinde
kurulabilmiştir. Kent Kooperatifleri Merkez Birliği’nin, kuruluşunun
ikinci yıldönümünde, 17-18 Mart 1990 günlerinde Ankara’da düzenlediği
I. Kooperatifçilik Kurultayı, Türk kooperatifçiliğinin
üst örgütlenmesinin tamamlanması açısından bir dönüm noktası
olmuştur.
.
Çeşitli kesimlerden kooperatif birliklerinin
380 temsilcisinin yanı sıra bilim insanları ile politikacıların
katıldığı ve Türkiye’deki bütün kooperatiflerin üretimlerinin,
sorunlarının, kavgalarının eritileceği ve
birleştirileceği ulusal bir potanın
oluşması coşkusunun egemen olduğu Kurultay’da, ulusal
birliğin kurulması kararı, oybirliği
ve ayakta alkışlarla alınmış; bu karar,
Kurultay
Sonuç Bildirgesi’ne de geçirilmiştir.
.
Bu kararla birlikte, kuruluş çalışmalarının
yürütülmesi amacıyla, Türk Kooperatifçilik Kurumu’nun kurucusu
ve eski başkanlarından Nusret Uzgören’in
onursal başkanlığında, Kent Kooperatifleri
Merkez Birliği’nin öncülüğünde bir kurul oluşturulmuştur.
Bundan yaklaşık 8 ay sonra, Dünya Kooperatifçilik Günü olan
21 Aralık 1990’da, Esnaf ve Sanatkarlar Kefalet Kooperatifleri
Merkez Birliği’nde bir araya gelen 7 kurucu birlik temsilcileri
hazırladıkları Anasözleşme’yi törenle imzalayıp gerekli yasal
işlemleri tamamladıktan sonra Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na
başvuruda bulunmuşlardır.
.
Böylece, Dünya Kooperatifçiliğinin 146.
kuruluş yıldönümünde, Türk Kooperatifçiliği büyük
bir atılım yaparak, en üst örgütünü oluşturmuştur.
İlk Genel Başkanlığa Esnaf ve Sanatkarlar
Kefalet Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Başkanı
Kasım Önadım getirilmiştir. Ne var ki, Bakanlığa yapılan başvurunun
ardından, işbaşında bulunan hükümet konuyu uzun süre sürüncemede
bırakmıştır. Ancak 1991 seçimlerinden sonra kurulan hükümet
30 Aralık 1991 gününde Anasözleşmeyi onaylayarak gereken resmi
duyuruyu yapmıştır.