II. KOOPERATİFLERDE VERGİ İSTİSNALARI
A- KOOPERATİFLERDE KDV İSTİSNASI
1- Genel Olarak Kooperatiflerde KDV İstisnası
Bilindiği üzere, kooperatifler, eğer muafiyet şartlarını taşımıyorlarsa
kurumlar vergisine tabidirler. Kurumlar Vergisi Kanunu’ nun 7. maddesinde
sayılan kurum ve kuruluşlar kurumlar vergisinden muaf tutulmuşlardır. Bu
düzenlemeye paralel olarak, genelde aynı kurum ve kuruluşların mal ve hizmet
teslimleri KDVK’ nın 17. maddesiyle katma değer vergisinden de istisna
tutulmuştur (‘‘İstisna’’ tutulmuştur,
çünkü ‘‘indirim” mekanizmasına
dayanan KDV Kanunu’nda ‘‘mutlak” olarak
muaflık sözkonusu değildir. Örneğin bir
devlet dairesinin mal ve hizmet teslimleri, KDV’nin konusunun dışında kaldığı
halde, bu devlet dairesi piyasadan satın aldığı mal ve hizmetler için KDV
ödemek durumundadır.). Ancak bu paralellik yüzde yüz değildir. Örneğin KVK’
nın 7/16. maddesindeki şartları taşıyan ‘‘Tüketim
Kooperatifleri”, kurumlar
vergisinden muaf oldukları halde, KDV Kanunu’nda tüketim kooperatiflerinin
teslimlerinin katma değer vergisinden istisna olduğuna dair bir hüküm
bulunmadığından bu tüketim kooperatifleri KDV mükellefidirler. Ayrıca, KDV
Kanunu’ nun 19. maddesinde ‘‘Diğer
kanunlardaki vergi muaflık ve istisna hükümleri bu vergi bakımından
geçersizdir. KDV’ye ilişkin istisna ve muafiyetler ancak bu Kanun’ a hüküm
eklenmek veya bu Kanun’ da değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenir’’
denilmektedir.
Diğer taraftan ileride açıklanacağı üzere, kooperatiflerin iştirak
hisselerinin ve gayri menkullerinin satışından elde edilen kazançların,
kurumlar vergisinden istisna olmasına paralel olarak bu kapsamdaki teslimler
KDV’ den de istisna edilmiştir.(KDVK Geçici Md. 6 ve 10).
a- 01.01.1998 Tarihine Kadar
Bilindiği üzere, 25.10.1984 tarih ve 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi
Kanunu, 02.11.1984 gün ve 18563 Sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak 01.01.1985
tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Bu Kanun’ da (yürürlüğe girdiğinde)
konut ve konut yapı kooperatifleri ile ilgili herhangi bir istisna hükmü yer
almamaktaydı. Ancak 3065 Sayılı KDV Kanunu, daha yürürlüğe girmeden, 06.12.1984
tarih ve 3099 Sayılı Kanun’ un 1.
maddesiyle Katma Değer Vergisi Kanunu’ nun 17. maddesinin 4. fıkrasına eklenen
(1) bendi ile “Net alanı 150 m2’ye
kadar konutların teslimi ile konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt
işleri” teslimleri KDV’ den istisna tutulmuştur. Yine 3099 Sayılı Kanun’ un
geçici maddesiyle bu istisnanın 31.12.1988 tarihinde sona ereceği hüküm altına
alınmıştır. Böylece KDV Kanunu daha uygulanmadan değişikliğe uğramıştır.
Daha sonra, söz konusu istisna hükmü 3393 Sayılı Kanun’ un 13. maddesiyle kaldırılmış ve aynı Kanun’ un
4. maddesiyle KDV Kanunu’ na (31.12.1992 tarihine kadar uygulanmak üzere)
geçici 8. madde olarak eklenmiştir. Yine, istisna hükmünün uygulanması 3858 Sayılı Kanun’ la 31.12.1997 tarihine kadar uzatılmıştır.
b- 01.01.1998 Tarihinden Sonra
29.07.1998 tarih ve 23417 Sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan 4369 Sayılı Kanun’ un 62. maddesiyle, (01.01.1998 tarihinden geçerli olmak üzere)
Katma Değer Vergisi Kanunu’ na eklenen geçici
15. madde aynen aşağıdaki gibidir:
“Bu Kanun’ un yayınlandığı tarihten önce bina inşaat ruhsatı alınmış
olan inşaatlara ilişkin olarak;
a) Konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işleri,
b) Sadece 150 m2’yi aşmayan konutlara münhasır olmak üzere
kanunla kurulmuş sosyal güvenlik kuruluşları ve belediyelere yapılan inşaat
taahhüt işleri,
katma değer vergisinden müstesnadır.”
Diğer taraftan 4369 Sayılı Kanun’ un 60. maddesiyle (01.08.1998 tarihinden geçerli olmak üzere) Katma Değer Vergisi Kanunu’ nun
17. maddesinin 4. fıkrasına eklenen (k)
bendinde, “ Organize sanayi bölgeleri ile küçük sanayi sitelerinin kurulması
amacıyla oluşturulan iktisadi
işletmelerin arsa ve işyeri teslimleri ile konut yapı kooperatiflerinin
üyelerine konut teslimleri ” sürekli olarak KDV’ den istisna edilmiştir.
Görüldüğü gibi 4369 Sayılı Kanun’ la, konut yapı kooperatiflerine
tanınan KDV istisnası ile ilgili olarak köklü değişiklikler yapılmıştır. Eski
ve yeni düzenleme arasındaki farklar ana hatları ile aşağıdaki gibidir:
ba- Konut, Arsa ve İşyeri Teslimlerinde KDV İstisnası
- Konut teslimleri ile konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işlerindeki KDV istisnası, eski düzenlemede, KDV Kanunu’ nun geçici 8. maddesinde (birlikte) düzenlendiği halde, 4369 Sayılı Kanun ile yapılan yeni düzenlemede, konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işleri (geçici olarak) KDVK Geçici 15. maddede, konut teslimleri ise KDVK Md. 17/4-k’ de (sürekli olarak) KDV’ den istisna tutulmuştur.
-
Eski
düzenlemede (KDVK Geçici Md.8) “net
alanı 150 m2 ye kadar
konutların teslimi” KDV den istisna edilmiş iken, yeni düzenlemede (KDVK
Md. 17/4-k), konut büyüklüğü şartı
kaldırılmış, yani, konut yapı kooperatiflerinin üyelerine büyüklüğü ne
olursa olsun konut teslimleri KDV den müstesna tutulmuştur.
- Eski uygulamada “net alanı 150
m2 ye kadar konutların
teslimini” kim yaparsa yapsın
(kooperatif, müteahhit, yap-satçı vs. dahil ) bu konutların teslimi KDV den istisna
tutulmuş iken, yeni düzenlemede, sadece
konut yapı kooperatiflerinin üyelerine konut teslimleri KDV den istisna tutulmuştur.
- Organize sanayi bölgeleri ile küçük sanayi sitelerinin kurulması
amacıyla oluşturulan iktisadi işletmelerin arsa ve işyeri teslimlerine de ilk
defa KDV (sürekli olarak) istisnası getirilmiştir.
bb- Konut Yapı Kooperatiflerine Yapılan İnşaat
Taahhüt İşlerinde KDV İstisnası
4369 Sayılı Kanun’ un
yayımlanma tarihinden önce, yani 29.07.1998
tarihinden önce bina inşaat ruhsatı alınmış olan inşaatlara ilişkin olarak (sadece bu inşaatlara ilişkin olarak) konut
yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işleri, geçici olarak KDV’ den
istisna edilmiştir. Görüldüğü gibi konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat
taahhüt işlerinin KDV’ den istisna olabilmesi için, bu inşaatların, inşaat
ruhsatlarının 29.07.1998 tarihinden önce alınmış olması şarttır. Diğer bir
anlatımla, bina inşaat ruhsatları bu tarihten sonra alınan konut inşaatları ile
ilgili olarak konut yapı
kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işlerinde KDV istisnası yoktur (Örneğin, konut yapı kooperatifi; bina inşaat
ruhsatını 29.07.1998 tarihinden sonra almış ise, taahhüt karşılığı yaptırdığı
inşaatın istihkakını müteahhit firmaya öderken istihkak bedeline ilaveten % 1 oranında KDV’ de
ödeyecektir.).
c) KDV İstisnasında Geçiş Dönemi
KDV Kanunu’ nun geçici 8. maddesinin uygulanma süresi 31.12.1997
tarihinde sona ermiş ve 4369 Sayılı Kanun, 29.07.1998 tarihinde yayımlanmıştır.
Buna göre gerek (01.01.1998 – 31.07.1998 döneminde) net alanı 150 m2 ye kadar olan konut
teslimlerinde, gerekse (01.01.1998
- 29.07.1998 döneminde) konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat
taahhüt işleri KDV’ ye tabi tutulmuştur.
ca- Konut
Teslimleri
4369 Sayılı Kanun’ la KDV Kanunu’ nun 17/4 maddesine eklenen (k) bendi,
01.08.1998 tarihinde geçerli olmak üzere yürürlüğe girdiğinden konut yapı
kooperatiflerinin üyelerine konut teslimi de, 01.08.1998 tarihinden itibaren
istisna kapsamına alınmıştır. Böylece 01.01.1998 – 31.07.1998 tarihleri arasında
net alanı 150 m2 ye kadar konutların teslimi % 1 oranında KDV’ ye
tabi tutulmuştur.
cb- Konutlara İlişkin İnşaat Taahhüt İşleri
29.07.1998 tarihinde yayımlanan 4369 Sayılı Kanun’ la KDV Kanunu’ na
eklenen geçici 15. madde 01.01.1998
tarihinden geçerli olmak üzere düzenlendiğinden, 01.01.1998 – 29.07.1998
tarihleri arasında kendilerine yapılan inşaat taahhüt işleri nedeniyle
müteahhitlere (%1 oranında) katma değer vergisi ödeyen konut yapı
kooperatiflerine KDV Kanunu’ nun 8/2 maddesine göre iade yapılarak, ortaya
çıkan bu boşluk doldurulmuştur.
d) İnşaat Taahhüt İşleri
da-
İnşaat Taahhüt İşleri Nelerdir?
Yukarıda da açıklandığı üzere, 29.07.1998
tarihinden önce bina inşaat ruhsatı alınmış inşaatlara ilişkin olarak, konut yapı kooperatiflerine yapılan
inşaat taahhüt işlerine KDV istisnası uygulanmaktadır. Konut Yapı
Kooperatiflerinin, 29.07.1998 tarihinden sonra bina inşaat ruhsatı aldıkları
inşaatlara ise KDV istisnasının uygulanması söz konusu değildir.
Dolayısıyla müteahhitlerce, konut
yapı kooperatiflerine (Bina inşaat ruhsatı 29.07.1998 tarihinden önce alınmış
inşaatlar için) yapılan inşaat taahhüt işlerinin katma değer vergisinden
istisna olabilmesi için:
-
Kooperatifin
konut yapı kooperatifi olması,
-
İşin
konut yapı kooperatifine yapılması,
-
Yapılan
işin inşaat işi olması ve taahhüde dayanması gerekmektedir.
Hangi işlerin inşaat işleri
olduğu Maliye Bakanlığınca yayınlanan 49 Seri No. lu KDV Tebliği’nde aşağıdaki
şekilde belirlenmiştir:
“Alt yapı işleri (yol, su,
kanalizasyon, kuyu açma gibi), duvar örülmesi, sıva, boya, badana yapılması,
cam takılması, bilumum doğrama işleri (demir
doğrama işleri dahil), parke döşenmesi, mutfak dolap ve tezgahlarının
yapılması, çevre düzeni işleri, elektrik tesisatı, sıhhi tesisat, kalorifer,
karo ve fayans işleri, kooperatife ait arazi dahilinde kalan ara yolların
betonlanması, saha tanzim faaliyetleri, pis su arıtma tesisi, televizyon
anteni, merkezi kollektif uydu anten sistemi, güneş enerjili ısıtma sistemi, su
basmanı, temel kazma-düzeltme, yol açıp çakıl serme, asansör imalat ve montaj
işi, malzeme hariç işçilik, spor eğlence tesisleri, otopark, tüm sahanın
yeşillendirilmesi, doğal gaz sayaç kabini, enerji nakil hattı, derin kuyu su
sondajı, dalgıç kuyu pompası, hidrofor montajı, jeneratör montajı gibi işler.
Bu işlerin hepsinin veya
birkaçının veya ayrı ayrı her birinin müteahhitler veya taşeronlarca konut yapı
kooperatiflerine yapılması, istisna uygulamasına engel değildir. Müteahhitlerin
konut yapı kooperatiflerine karşı üstlendikleri inşaat taahhüt işlerinin bir
kısmını taşeronlara yaptırmaları halinde, taşeronun müteahhide verdiği hizmet
katma değer vergisine tabi olacak, müteahhidin kooperatife yaptığı inşaat
taahhüt işi vergiden müstesna olacaktır.
Ayrıca, müteahhitler
tarafından konut yapı kooperatiflerine yapılan inşaat taahhüt işlerinde, inşa
edilen konutların net alanı 150 m2
nin altında veya üstünde olması veya işyeri niteliğinde bulunması
istisnanın uygulanmasına engel teşkil etmemektedir.”
Konut yapı kooperatiflerine yapılan ve yukarıda ismen belirtilmeyen
inşaat taahhüt işlerinin istisna kapsamına girip girmediği hususunda Maliye
Bakanlığı’ndan (İl Defterdarlıklarından) görüş (özelge, mukteza) alınması
gerekmektedir.
db – İnşaat Taahhüt İşi Olmayan İşler
“Buna göre, tek başına
hafriyat işi, muhasebecilik, plan-proje çizimi anayoldaki refüjlerin
ağaçlandırılması ve buralarda toprak üstünün bitki ile kapatılması, kooperatife
ait arazinin çevresini kafes ve dikenli tel ile kapatma işi, parselasyon,
aplikasyon, (araziye uygulama) ve benzeri hizmetlerde istisna
uygulanmayacaktır.”
Öte yandan, kooperatiflere yapılan inşaat
işi niteliğinde olmayan veya taahhüde
dayanmayan hizmet ifaları ile her
türlü mal teslimleri tamamıyla genel hükümler çerçevesinde katma değer
vergisine tabi bulunmaktadır. Buna göre, kooperatiflere yapılan demir,
çimento, kereste, cam, kırtasiye malzemesi ve benzeri teslimlerde genel hükümler çerçevesinde katma değer vergisi
uygulanacaktır.
Konut yapı kooperatiflerinin emanet
usulüyle inşaat işi yaptırmaları halinde, taşeron ve müteahhitler
tarafından konut yapı kooperatiflerine yapılan malzeme hariç işçilik hizmetleri
katma değer vergisinden istisna olacak, bunun dışında inşaatta kullanılmak
üzere piyasadan satın alınan mal ve
hizmetler yukarıda da belirtildiği gibi vergiye tabi tutulacaktır.
dc- İnşaat Taahhüt İşleri İle İlgili Bazı Özelgeler
(Muktezalar)
49Seri No: lu KDV Genel Tebliğinde ismen
yer almayan, inşaat taahhüt işleri
ile ilgili olarak Vergi İdaresince verilmiş bazı özelgeler (muktezalar) aşağıda olduğu gibidir:
- Taahhüde
dayanmak şartıyla;
-
“ Çimento, çakıl, kum ve
suyun transmikserlerle karıştırılarak ve şantiyeye nakledilerek pompalarla daha
önce hazırlanmış betonarme katlara basılması olan hazır beton işi inşaat
taahhüt işleri kapsamında değerlendirilecektir”(1).
- “ Sac kapı kasası (kör kasa) işine, inşaat taahhüt işi kapsamında katma
değer vergisi uygulanmayacaktır” (2).
-
“ Konu ile ilgili olarak
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’ nın 11.02.1999 tarihli yazısına göre, 49 Seri
No: lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’ nde, kooperatiflerce yaptırılan
inşaat taahhüt işleri içinde kalorifer tesisatı ve güneş enerjili ısıtma
sistemlerinin yer aldığı belirtilmekte ve split klima tesisatının da teknik
olarak ısıtma kavramı içinde değerlendirilmesi gerektiğinden söz ederek, bu
sistemin de inşaat taahhüt işi kapsamında değerlendirilebileceği
belirtilmektedir” (3).
- “ Konu ile ilgili olarak Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’ nın 11.01.1999
tarihli yazısına göre, her hangi bir yapım işi kapsamında, kooperatifin ihtiyacı
olan betonarme demirlerinin projesine göre imalatçı tarafından fabrikada
kesilip etriye, çiroz, pilye, gönye ve diğer bükme işlerinin hazırlanıp inşaat
sahasına nakli ve kalıbı hazır katlara çıkarılıp yine projesine göre yerine
monte edilerek beton atmaya hazır hale getirilmesi işlerinin inşaat taahhüt işi
kapsamında değerlendirilebileceği belirtilmektedir. Buna göre, ... İnşaat
taahhüt işi kapsamına giren betonarme
demir imalatı işine katma değer vergisi uygulanmayacaktır”
(4).
-
Konuyla ilgili olarak Bayındırlık
ve İskan Bakanlığı ile yapılan yazışma sonucu, içme suyu arıtma cihazı montajı
ve işçiliğinin, konut inşaatlarının zaruri ve tamamlayıcı kısımları olduğu, söz
konusu işlerin taahhüt bünyesinde yaptırılması durumunda, bu nevi işleri inşaat
taahhüt kapsamında değerlendirilmesinin uygun olacağı belirlenmiştir.
Dolayısıyla 49 Seri No. lu Katma Değer Vergisi Genel Tebliği’ nde sayılan
işlemler arasında yer almayan içme suyu arıtma cihazı montaj ve işçiliği işi de
inşaat taahhüt işi kapsamında değerlendirilecektir” (5).
-
“ Yazınızda sözü edilen site
içi yolların taş kaplama işi, bir taahhüde dayanarak yaptırılması halinde Katma
Değer Vergisi Kanunu’ nun geçici 15. maddesi gereğince katma değer vergisi
istisnasından yararlanabilecektir. Ancak yüzme havuzunun filtre ve devri daimi
motorlarının yaptırılması ile çevre aydınlatması için demir direk satın
alınması işleri bu kapsama girmediğinden vergiye tabi bulunmaktadır” (6).
-
“ ... bahçe ve çim
aydınlatma armatürleri teslim ve montaj işleminin işin başında taahhüde
dayanması, .... kaydıyla katma değer vergisinden istisna olacağı tabiidir” (7).
- “ Sözü
edilen istisna kapsamına konut yapı kooperatiflerine taahhüt çerçevesinde
yapılan teras izolasyon işleri de girmektedir” (8).
- “ Sözü edilen istisna kapsamına konut yapı kooperatiflerine taahhüt çerçevesinde yapılan hidrofor, pis su pompaları ile tesisat yapım montaj işleri de girmektedir” (9).
e- Teslimi KDV’den İstisna
Olan İş Nedeniyle Yüklenilen (Ödenen) KDV’nin Maliyet veya Gider Unsuru Olması
KDV Kanunu’ nun
30/a maddesine göre, vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş
bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen
veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan katma değer vergisi
indirilmeyecektir. Aynı Kanun’ un 58. maddesine göre ise, “mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan katma değer
vergisi ile, mükellefçe indirilebilecek
katma değer vergisi gelir ve kurumlar vergisi matrahlarının tespitinde gider
olarak kabul edilemez.” Dolayısıyla, indirilemeyecek katma değer vergisinin
(kanunen kabul edilmeyen giderlere ait olanlar gibi, aslı da gider yazılmayacak
olanlar hariç) gelir ve kurumlar vergisi matrahlarının tespitinde işin mahiyetine
göre gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınacağı tabiidir (1 Seri No. lu
KDV Genel Teb.X1/B).
Bundan dolayı gerek organize sanayi
bölgeleri ile küçük sanayi sitelerini kurulması amacıyla oluşturulan iktisadi
işletmelerin (arsa) işyeri teslimleri ile konut yapı kooperatiflerinin
üyelerine konut teslimlerine, gerekse müteahhitlerin konut yapı
kooperatiflerine yapacakları taahhüt işlerinden girdi katma değer vergilerini “tamamen” arındırılması mümkün
değildir. Mal ve hizmet tedarikleri nedeniyle ödenen KDV, müteahhitlerce, (işin
emanet usulünde yaptırılması halinde, bunu yaptıran kooperatiflerce veya
iktisadi işletmelerce) harcamanın mahiyetine göre gider veya maliyet unsuru
olarak dikkate alınacaktır. Dolayısıyla giderler yoluyla ödenen KDV, “kısmen” (gider veya maliyet unsuru
olarak dikkate alındığından) arındırılmış olacaktır.
Kooperatiflerin arsa alımlarında KDV Kanunu’ nun genel hükümleri
geçerlidir. Buna göre, özel mülk konusu bir arsanın (müzayede mahallinde yapılan satışı
dışına) doğrudan kooperatiflere teslimi, katma değer vergisinin konusuna
girmektedir (KDVK Md. 1). Ancak kooperatiflerin ticari bir işletmeye dahil olan veya özel mülk konusu olmakla
beraber müzayede mahallinde satılan
bir arsayı satın almaları işlemi, katma değer vergisine tabi olacaktır (KDVK
Md. 1/d).
B-
KOOPERATİLERİN BANKA VE SİGORTA MUAMELELERİ VERGİ İSTİSNASI
6802 Sayılı Gider Vergileri Kanunu’ nun (Banka ve Sigorta Muameleleri
Vergisi) 29. maddesinin (m) bendinde, “Türkiye
Halk Bankası’nın, ... Esnaf ve Sanatkarlar Kefalet Kooperatiflerinin
kefaleti altında esnaf ve sanatkarlara verdiği krediler dolayısıyla alınan
paralar ve bu kooperatiflerin ortaklarından masraf karşılığı adıyla aldığı
paralar’’ ve (r) bendinde “kooperatifler
aracılığı ile başbakanlık Toplu Konut
İdaresi ve bankalar tarafından açılan konut kredileri dolayısıyla lehe alınan
paralar’’ Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi’nden istisna edilmiştir
.
Diğer taraftan katma Değer Vergisi Kanunu’ nun 17/4-e maddesinde
“banka ve sigorta muameleleri vergisi kapsamına giren işlemler’’
KDV’den istisna tutulmuş olduğundan, banka ve sigorta muameleleri vergisi
kapsamına giren işlemler (teslimler), KDV Kanunu kapsamına girmezler. Yani kısaca bir işlem, banka ve
sigorta muameleleri vergisi kapsamına giriyorsa, KDV kapsamına girmez, KDV kapsamına giriyorsa Banka ve Sigorta
Muameleleri Vergisi kapsamına girmez.
Dolayısıyla, yukarıdaki işlemler, banka ve sigorta muameleleri vergisi
kapsamına girdiğinden ve bu vergiden istisna edildiğinden bu işlemlerin, KDV
kapsamına girmesi söz konusu olamaz.
C- KOOPERATİFLERE
TANINAN DAMGA VERGİSİ İSTİSNASI
448 Sayılı Damga Vergisi Kanunu’ nun 9. maddesiyle, bu Kanun’ a
ekli “2” sayılı tabloda yazılı
kağıtların damga vergisinden istisna olduğu hüküm altına alınmıştır. “2” sayılı
tablonun “Kurumlarla İlgili Kağıtlar” başlıklı
V. Bölümü’ nün 15. bendine göre; “Tarım
Satış Kooperatifleri ve Birlikleri ve Tarım Kredi Kooperatifleri’nin her türlü
muamelelerinde düzenlenen ve damga vergisi bunlar tarafından ödenmesi gereken
kağıtlar” ile 18. bendine göre; Türkiye
Halk Bankasının, esnaf kefalet ve küçük sanat kooperatifleri ve ortakları ve bu
kooperatiflerin kendi ortakları ile münasebetlerinde tanzim olunacak borç
senetleri, borç ödeme makbuzları, ipotek ve rehin senetleri” damga
vergisinden istisna edilmiştir. Görüldüğü gibi damga vergisi istisnası “özel yapılı” kooperatiflerin bazı
kağıtlarına tanınmış bulunmaktadır.
D- KOOPERATİFLERE
BELEDİYE GELİRLERİ KANUNU’NDA TANINAN İSTİSNALAR
2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’ nun Ek 2.
maddesinin (e) bendine göre, “Kooperatifler
eliyle, ana sözleşmelerine uygun olarak yapılan sanayi ve küçük sanayi siteleri
ile esnaf çarşıları” nın bina inşaat
harcından, yine aynı Kanun’ un 80. maddesinin (f) bendinde, “Organize sanayi bölgeleri ile sanayi ve
küçük sanat sitelerinde yapılan yapı ve
tesisler, Bina İnşaat Harcı ve Yapı Kullanma İzni Harcından müstesna”
tutulmuşlardır.