Kuruluş Tarihi : 30 Aralık 1991
Anasözleşmede;
26 Haziran 1994,
25 Haziran 1995,
28 Haziran 1998,
30 Haziran 2002,
29 Haziran 2003,
26 Haziran 2005
tarihlerinde değişiklik yapılmıştır.
TÜRKİYE MİLLİ KOOPERATİFLER BİRLİĞİ
ANASÖZLEŞMESİ
BÖLÜM :I
KURULUŞ, BİRLİĞİN ADI VE MERKEZİ
MADDE 1:
BBu anasözleşmede adları ve merkezlerin adresleri yazılı Kooperatifler
Merkez Birlikleri ve Kooperatif Birlikleri biraraya gelerek
1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu uyarınca, süresiz olarak "SINIRLI
SORUMLU TÜRKİYE MİLLİ KOOPERATİFLER BİRLİĞİ" ni kurmuşlardır.
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin kısa adı "TÜRKİYE
KOOP"tur.
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin çalışma alanı Türkiye,
merkezi Ankara'dır. Türkiye Milli Kooperatifler Birliği gerek
görüldüğünde yurtiçinde ve yurt dışında şubeler açabilir. Şubeler,
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin sicil kaydına atıf yapılarak
bulundukları yerin ticaret siciline tescil olunur.
BÖLÜM :II
AMAÇ VE ÇALIŞMA ALANLARI
MADDE 2:
TTürkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin amacı, ortağı olan
Kooperatifler Merkez Birliklerinin ve Kooperatif Birliklerinin
(Bu Anasözleşmede kısaca "Ortaklar" diye anılacaktır.)
ortak yararlarını korumak, aralarında eş güdüm sağlamak, amaçlarını
gerçekleştirmeleri için çalışmalar yapmak, çalışmalarını denetlemek,
verimliliklerini artırmak, dış ülkelerle ilişkilerini düzenlemek,
Türk Kooperatifçiliğinin gelişmesine katkıda bulunmaktır. Bu
amaçları gerçekleştirmek üzere Türkiye Milli Kooperatifler Birliği
aşağıdaki konularda çalışma yapar:
1. Türk Kooperatifçilik hareketinin ülke
çapında yaygınlaşmasına ve gelişmesine, sorunların çözümüne
katkıda bulunacak politikaları, yaklaşım biçimlerini ve ilkeleri
belirleme yönünde öneriler
oluşturmak, bunların uygulanmasını sağlamak,
2. Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'ne
ortak olan çeşitli türdeki kooperatiflerin karşılaştıkları
özel sorunları, ilgili
birliklerin temsilcilerinden oluşacak uzmanlık kurallarının
yardımı ile
çözmeye çalışmak,
3. Türk Kooperatifçilik uygulamalarından sağlanan
birikim ve deneyimlerden yararlanılması amacıyla
bir bilgi bankası oluşturmak,
4. Ortakların yöneticilerini ve çalışanlarını
eğitmek, bu amaçla eğitim programları
düzenlemek, yurt içinden
ve yurt dışından burslar sağlamak; kooperatifçilik bilincinin
ve kooperatifçiliğin
gelişmesine yönelik çalışmalar ve araştırmalar yapmak, bu amaçla
Kooperatifçilik
araştırma ve Eğitim Akademisi kurmak; bu yönde çalışan kuruluşlarla
işbirliği yapmak,
5. Bir hukuk bürosu kurarak ortaklarının
hukuki sorunlarının çözümüne yardımcı
olmak,
6. Özdenetimin etkinliğini ve verimliliğini
sağlamak amacıyla, ortaklarının işlemlerini ve
hesaplarını denetlemek,
ortakların kendi bünyelerindeki denetim işlevlerini en iyi şekilde
yerine getirmelerine
yardımcı olmak, bu amaçla hizmet içi eğitim programları düzenlemek,
bu alanda yeni kurumlaşmaları
özendirmek,
7. Ortakların finansman gereksinmelerinin
karşılanması için yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan kredi sağlamalarında
yardımcı olmak,
8. Ortaklarına bankacılık hizmetlerini
sunmak amacıyla banka kurmak kurulduğunda ortak olmak,
bu amaçla herhangi bir bankayı devir almak veya ortak olmak,
9. Ortaklarının çalışmaları sırasında
gereksinim duyduğu ürünleri üretmek için sınai
yatırımlara
girmek, aynı amaçla kamu ve özel kuruluşlarla ortaklıklar kurmak;
ortaklarının gereksinim
duyduğu araç ve gereçlerin iç ve dış alım-satımı için çalışmalarda
bulunmak,
yurt içi ve
yurt dışı firmaların temsilciliğini üstlenmek, bu amaçlarla
şirket kurmak,
kurulmuş şirketlere
ortak olmak ya da devir almak, bu konularda gerekli her türlü
işlemleri yapmak,
10. Ortaklarının gereksinmelerini karşılamak üzere
konut, sosyal tesis ve öteki yatırımlar için taşınmaz
mallar almak, satmak, ipotek işlemlerini yapmak, irtifak, intifa,
şufa, vefa ve
iştira hakları
tesis etmek haklarını değerlendirmek için menkul mallar almak
ve satmak,
vakıf kurmak,
bu konularda gerekli her türlü işlemleri yapmak,
11. Gerektiğinde ortaklarının sigorta hizmetlerini
yerine getirmek, bu amaçla sigorta şirketi kurmak,
kurulmuşlara ortak olmak, sigorta acenteliği yapmak,
12. Ortaklarının amaçlarının ve çalışmalarının gerektirdiği
fonları oluşturmak ve işletmek,
13. Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin genel
amaçları doğrultusunda uluslararası düzeyde
ilişkiler kurmak,
bu amaçla Uluslararası Kooperatifler Birliği'ne ve kredi ile
ilgili Uluslararası kuruluşlara
üye olmak,
14. Türkiye Milli Kooperatifler Birliği amaçları
doğrultusunda gerekli her türlü diğer işleri ve çalışmaları
yapmak.
BÖLÜM :III
ORTAKLIK
MADDE 3:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin ortak sayısı sınırsızdır.
Ancak, kuruluşta en az yedi Kooperatifler Merkez Birliği ya
da Kooperatif Birliği'nin bir araya gelmesi zorunludur.
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'ne üye olabilmek için;
a) 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu veya Kooperatiflere ilişkin
özel kuruluş
kanunları uyarınca, Kooperatif
Merkez Birliği ya da Kooperatif Birliği olarak
kurulmuş olmak, (27
Haziran 1993)
b) Genel Kurulunda Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'ne
ortak olma kararı almış
olmak,
c) Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin Anasözleşmesini
ve uygulamasını tüm hak ve
ödevleriyle birlikte kabul ettiğini
bildiren ortaklık taahhütnamesini imzalamak,
gereklidir.
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'ne ortak olan Kooperatif
Birlikleri, aynı çalışma konularında faaliyet gösteren Kooperatifler
Merkez Birliği kurulması ve bu Birliğin de Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği'ne ortak olması halinde; söz konusu Merkez Birliği'ne
ortak olmayı ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nden ayrılmayı
kabul ve taahhüt ederler. (25 Haziran
1995)
ORTAKLIĞA GİRME
MADDE 4:
Kurucu ortaklar dışında ortaklığa girme, Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği Yönetim Kurulunun kararı ile olur. Ortaklık başvuruları
en geç üç ay içerisinde sonuçlandırılır. Ortaklığa kabul edilmeyenlere
gerekçeli Yönetim Kurulu kararı karar tarihinden itibaren bir
ay içinde yazılı olarak bildirilir.
Ortaklık başvuruları kabul edilmeyenler, Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği Genel Kuruluna itiraz edebilirler. Genel Kurulun bu
konuda vereceği karar kesindir.
ORTAKLIKTAN ÇIKMA
MADDE 5:
Ortaklar, genel kurullarından alacakları karara dayanarak,
en az altı ay önce haber vermek koşulu ile hesap yılı sonu itibariyle
ortaklıktan çıkabilirler. Ortaklıktan çıkma hakkının kullanılabilmesi
için en az bir yıldır ortak olmak gerekir. Hesap tasfiyesi,
ortaklıktan çıkış tarihini izleyen iki yıl içinde sonuçlandırılır.
ORTAKLIKTAN ÇIKARILMA
MADDE 6:
Bu anasözleşmenin 3 ncü maddesinde yer alan ortaklık şartlarını
kaybedenler ile parasal yükümlülüklerini ilk istemden 10 gün,
ikinci istemden bir ay içinde yerine getirmeyenler yönetim kurulunun
kararı ile ortaklıktan çıkarılır.
Çıkarılma kararının onaylı bir örneği çıkarılan ortağa tebliğ
edilmek üzere on gün içerisinde notere tevdiğ edilir. Çıkarılan
ortak bu kararın kendisine tebliğ tarihinden itibaren üç ay
içerisinde itiraz davası açabileceği gibi, aynı süre içinde
ilk genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna başvurarak
da itiraz edebilir. Genel kurula itiraz edildiği taktirde yönetim
kurulunun çıkarma kararı aleyhine iptal davası açılamaz. Genel
kurulca verilecek karara karşı iptal davası açma hakkı saklıdır.
İtirazın genel kurulda görüşülmesi sırasında çıkarılan ortağın
savunma hakkını kullanması engellenemez. Üç aylık süre içerisinde
genel kurula veya mahkemeye başvurmak sureti ile itiraz edilemeyen
çıkarılma kararı kesinleşir. (25 Haziran
1995)
ÇIKAN VEYA ÇIKARILAN ORTAKLARLA HESAPLAŞMA
MADDE 7:
Çıkan yada çıkarılan ortaklarla hesaplaşma, ayrıldıkları yılın
bilanço ve netice hesaplarının Genel Kurul'ca kabulünden üç
ay sonra yapılır. Çıkan ya da çıkarılan ortakların, Türkiye
Milli Kooperatifler Birliği'nin tesis bedellerine iştirakleri
ile ödenmiş sermayesi dışında, Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin
malları ve yedek akçeleri üzerinde bir hakları kalmaz.
Çıkan ya da çıkarılan ortaklara yapılacak ödemeler, Türkiye
Milli Kooperatifler Birliği'nin varlığını tehlikeye düşürecek
nitelikte ise, iki yılı aşmamak üzere geciktirilebilir.
Çıkan ya da çıkarılan ortakların alacak ve hakları, bunları
isteyebilecekleri günden başlayarak beş yıl geçince zaman aşımına
uğrar.
ORTAKLIĞA TEKRAR GİRME
MADDE 8:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nden çıkan ya da çıkarılan
ortaklar, çıkma ya da çıkarılma nedenlerinin ortadan kalkması
halinde Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'ne ortaklık için
yeniden başvurabilirler ve Yönetim Kurulu kararıyla ortaklığa
alınabilirler.
BÖLÜM :IV
SERMAYE
MADDE 9:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin sermayesi, ortaklarının
yüklendikleri paylar tutarından ibaret olup değişebilir miktardadır.
Kuruluşta, sermayenin ¼'ünün ödenmesi gereklidir. Sermayenin
en az haddi 35.000.000.-TL.dır. Ayni sermaye konabilir. (26
Haziran 1994)
PAYLAR
MADDE 10:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin sermayesi 100.000.-TL.lık
paylara ayrılmıştır ve her ortağın en az 500 pay alması zorunludur.
Kurucular dışında ortaklığa yeni girenler, pay karşılıklarını
öderken her bir kurucu ortağın o tarihte ödemiş olduğu kadar
peşin ödeme yapar. Ancak yönetim kurulu bu ödemeyi taksitlendirebilir.
(25 Haziran 1995)
HİZMET KARŞILIĞI ÜCRETLER
MADDE 11:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği Anasözleşmesi'nde yazılı
amaçlarının gerçekleştirilmesi, ortaklarına vermeyi programına
aldığı ve bütçesine koyduğu iş ve hizmetlerin yapılması için
bir ücret alır. Bu ücretin miktar ve ödeme esasları o yıl verilecek
hizmet ve işlerin finansmanı dikkate alınarak yönetim kurulunca
belirlenir ve genel kurulun onayına sunulur. Ortaklıktan ayrılan
ya da çıkarılanlardan kendilerine isabet eden masraf ya da zararlar
alacaklarına mahsup edilir. Bu yoldan tahsili mümkün olmazsa
yasal yollardan gerektiğinde mahkeme ve icra marifetiyle tahsil
edilir.
Kooperatifçiliğin gelişmesi amacıyla; araştırma, eğitim,
tanıtım ve yayın faaliyetlerinde bulunmak ve bu konularda yapılacak
yatırımlarda kullanılmak üzere, Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği ortakları, yıllık bilançolarına göre ortaya olumlu gelir-gider
farkı çıkması durumunda, bunun %1'ine eşit bir meblağı Türkiye
Milli Kooperatifler Birliği'ne öderler. Bu ödeme genel kurul
toplantısının tescili aşamasında Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği'nin belirleyeceği hesaba bir defada yatırılır.
(30 Haziran 2002)
EK ÖDEME YÜKLEMİ
MADDE 12:
Bilanço açıklarını kapatmak üzere, Genel Kurul kararıyla ortaklardan
ek ödemeler istenebilir. Ek ödeme miktarı, bilanço açığını ve
her ortak için sermaye payının on katını aşamaz. Hizmet karşılığı
ücret ve diğer ödentilerdeki artışlar ek ödeme yüklemi değildir.
ORTAKLARIN SORUMLULUĞU
MADDE 13:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin borçları için ortakların
sorumluluğu, ortaklık payları ve ek ödeme yükümlülükleri ile
sınırlıdır.
BÖLÜM :V
ORGANLAR
MADDE 14:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin organları şunlardır:
a) Genel Kurul
b) Yönetim Kurulu
c) Denetçiler
GENEL KURUL
MADDE 15:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin en yetkili organı, ortakların
temsilcilerinden oluşan Genel Kurul'dur. Genel Kurul'a en az
üç ay önce ortak olmaları koşulu ile ortaklar temsilci gönderirler.
Temsilciler, ortakların kendi Genel Kurullarınca seçilir. Genel
Kurul toplantısına özürleri nedeni ile katılamayan temsilcilerin
yerine Yönetim Kurullarından aldıkları karar çerçevesinde yedek
temsilciler katılır. (29 Haziran 2003)
TEMSİLCİ SAYISI
MADDE 16:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği Genel Kuruluna, her ortak,
kendisini oluşturan kooperatiflerin bireysel ortak sayısına
göre;
49'dan
- 20.000 kişiye kadar 2 temsilci,
20.001'den - 30.000 kişiye kadar 3 temsilci,
30.001'den
- 40.000 kişiye kadar 4 temsilci,
40.001'den
fazla ise 5 temsilci gönderilir.
Ortaklar, kendi Genel Kurullarında Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği Genel Kurulu için asil temsilci kadar yedek seçerler.
Temsilciler ve yedekleri 4yıl için ve Genel Kurula katılan temsilciler
arasından seçilir. Bu temsilcinin adları ve adresleri Türkiye
Milli Kooperatifler Birliği'ne bildirilir. Genel Kurul'da her
temsilcinin bir oy hakkı vardır.
GENEL KURUL'UN GÖREV VE YETKİLERİ
MADDE 17:
Genel Kurul'un görev ve yetkileri şunlardır:
1. Yönetim Kurulu'nun çalışmalarına yön verecek
politika ve ilkeleri belirlemek,
2. Yönetim Kurulu'nca hazırlanacak çalışma
programı önerilerini incelemek ve onaylamak,
3. Yönetim Kurulu'nca hazırlanacak
yıllık çalışma raporlarını, bilançoları, gelir-gider farkı hesaplarını
incelemek ve onaylamak,
4. Yönetim Kurulu Üyelerinin, Denetçilerinin,
Uluslararası Üst Birlik Temsilcilerinin sayılarını belirlemek,
bunları ve yedeklerini seçmek,
5. Yıllık bütçeyi görüşüp karara bağlamak,
Yönetim Kurulu Üyelerine ve Denetçilere verilecek ücret
ya da huzur haklarını belirlemek,
6. Ortaklığa giriş istemleri kabul edilmeyenler
ile ortaklıktan çıkarılan ortakların başvuruları konusunda
karar vermek,
7. Anasözleşmede yapılması öngörülen değişiklikler
hakkında karar vermek,
8. Taşınmaz mal alım ve satımında izlenecek
yöntemler ile alınacak taşınmazın niteliğini,
yerini, en yüksek
fiyatını, satılacak taşınmazın en az fiyatını belirlemek,
9. İmalat ve inşaat işlerinin yaptırılma
yöntemini belirlemek,
10. Gerektiğinde Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin
dağılmasına ve tasfiyesine karar
vermek,
11. Kanunlar ve Anasözleşmeden doğan diğer hususlarda
karar vermek.
(26 Haziran 1994)
GENEL KURUL TOPLANTILARI
MADDE 18:
Genel Kurul, olağan ve olağanüstü olmak üzere iki şekilde toplanır.
a) Olağan Genel Kurul Toplantısı: Olağan Genel Kurul toplantısı,
her yıl, bilanço yılı bitimini
izleyen altı ay içinde Yönetim
Kurulunun çağrısı üzerine yapılır. Yönetim Kurulu bu çağrıyı
süresinde yapmazsa, Genel
Kurul, Denetçiler tarafından ya da dörtten az olmamak
koşuluyla ortakların en
az 1/10'unun yazılı isteği üzerine toplantıya çağrılır. Yönetim
Kurulu bu isteği 10 gün
içinde yerine getirmezse, istem sahiplerinin başvurusu üzerine
ya da doğrudan doğruya Sanayi
ve Ticaret Bakanlığı Genel Kurulu toplantıya çağrılır.
Çağırmaz ise, istem sahipleri
mahalli mahkemece Birinci toplantıya başvurarak Genel
Kurul'u toplantıya çağırma izni
alabilirler.
b) Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı: Gerektiğinde, Yönetim
Kurulu, zorunlu olması
durumunda da Denetçiler ve Olağan
Genel Kurulu toplantıya çağırmaya yetkili olanlar, bu maddenin
(a) bendinde yazılı kurallar çerçevesinde Genel Kurul'u olağanüstü
toplantıya çağırabilirler.
GENEL KURULLARA ÇAĞRI
MADDE 19:
Olağan ve Olağanüstü Genel Kurul toplantılarına çağrı, ortakların
Yönetim Kurullarına ve Temsilcilere gönderilecek taahhütlü mektupla
yapılır. Bu çağrının Genel Kurul'dan en az otuz gün önce yapılması
ve gündemi de içermesi zorunludur. Çağrının yapıldığı gün ve
toplantı günü sürenin hesabında dikkate alınmaz. Duyuruların
bir örneği toplantıdan en az onbeş gün önce Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı'na ve Valiliğe gönderilir. Toplantı için Bakanlık
temsilcisinin görevlendirilmesi istenir.
(29 Haziran 2003)
TOPLANTI VE KARAR YETER SAYISI
MADDE 20:
Genel Kurul, yönetim kurulunun belirleyeceği, ortak birliklerin
ve Merkez Birliklerin bulunduğu il ve ilçelerde toplanır. Yönetim
Kurulu, her genel kurul toplantısından önce Ortak Birlik Merkez
Birliklerin temsilcilerinin isim ve soyadları ile temsil ettikleri
Birliği ve imzalanacak yerleri gösterir bir cetveli hazırlamakla
yükümlüdür. Bu cetvel toplantıya katılanlarla, genel kurul başkanı,
başkanvekilleri ve yazmanlar tarafından isim açılarak imzalanır.
Toplantı, Türkiye Milli Kooperatifler Birliği genel başkanı
ve yardımcılarından birisi tarafından açılır. Genel Kurulu yönetmek
üzere temsilciler arasından bir başkan, bir başkan yardımcısı
ve kararlaştırılacak sayıda üye seçilir. Genel kurulun bütün
kararları ile genel kurul toplantısına ait bütün belgeler, başkanlık
divanı tarafından imzalanır. Genel kurul toplantısının açılabilmesi
için, toplam temsilci sayısının en az yarıdan bir fazlasının
bir temsilci ile temsil edilseler bile ortakların yarıdan bir
fazlasının bulunması zorunludur. Birinci toplantıda bu yeter
sayı yoksa genel kurul onbeş gün sonraya ertelenir. İkinci toplantıda
toplam temsilci sayısının en az ¼ ünün katılması yeterlidir,
başkaca koşul aranmaz. Kararlar toplantıya katılan temsilcilerin
çoğunluğu ile verilir. Anasözleşmenin değiştirilmesi hakkındaki
kararlarda, oylamaya katılan temsilcilerin 2/3 oy çokluğu, ek
ödeme yükümlülükleri ve Birliğin dağıtılması hakkındaki kararlarda
ise toplam temsilci sayısının ¾ ünün oy çokluğu gereklidir.
1163 sayılı kanunun 52 nci maddesi hükmü saklıdır. (29
Haziran 2003)
YÖNETİM KURULU
MADDE 21 :
Yönetim Kurulu, kanun ve anasözleşme hükümleri çerçevesinde
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin çalışmalarını yürüten
ve onu temsil eden yürütme organıdır. Yönetim Kurulu, ortaklarının
temsilcileri arasından, en az bir en çok dört yıllık bir süre
için seçilen üyelerden oluşur. Üye sayısı her türden ortağın
yönetim kurulunda temsiline imkan verecek şekilde genel kurulca
belirlenir. Yönetim kuruluna ortak birliklerden birer üye seçilir,
Merkez Birliklerinden ikişer üye seçilir. Aynı türden birden
fazla Kooperatif Birliği Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'ne
ortak ise, Birliklerin kendi temsilcileri arasında yapacakları
ön seçimde en çok oy alan iki temsilci yönetim kuruluna seçilir.
Yönetim kurulunda boş olan üyelikler, aynı ortağın temsilcisi
olan yedek üye tarafından doldurulur. Yönetim kuruluna üye seçilebilmek
için, Türk vatandaşı olmak, 1163 sayılı kanunun 56/3 maddesindeki
suçlardan mahkum olmamış bulunmak gerekir. Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği temsilciliği sıfatını yitiren yönetim kurulu üyelerinin
yedeklerinin olması halinde görevleri sona erer. Yedeklerinin
bulunmaması veya temsilcilik sıfatlarını yitirmiş olmaları durumunda
yönetim kurulu üyeliği görevi ilk olağan genel kurula kadar
devam eder. Boşalan yönetim kurulu üyelerinin yerine kalan süreyi
tamamlamak üzere aynı ortağın temsilcileri arasından yenileri
seçilir. Yönetim kurulundan kendi isteğiyle ayrılan ya da süresi
dolan üyeler yeniden seçilebilirler. Yönetim kurulu üyeleri,
yapacakları ilk toplantıda içlerinden birini genel başkanlığa,
en çok dördünü genel başkan yardımcılığına seçerler. Genel başkan
ve yardımcılarına murahhaslık verilebilir. Yönetim kurulu üç
ayda bir defa olağan toplanır. Ayrıca gereksinim olduğunda da
genel başkan veya yönetim kurulu üyelerinin 1/3'ünün yazılı
talebi ile de toplanır. Özürsüz olarak üç olağan toplantıda
bulunmayan üye çekilmiş sayılır. Toplantıların çağrısı gündemli
yapılır.Yönetim kurulunca verilen kararların, noterce onaylanmış
karar defterine sıra numarası ve tarihi ile geçirilmesi ve toplantıda
hazır bulunan üyeler tarafından imzalanması zorunludur. Verilen
karara karşı olanlarla, çekimser kalan üyeler, karar altına
nedenini yazarak imzalarlar. (29 Haziran
2003)
YÖNETİM KURULUNUN GÖREV VE YETKİLERİ
MADDE 22:
Yönetim Kurulunun başlıca görev ve yetkileri;
1. Kanunlara ve Anasözleşmeye göre Yönetim Kurulunun
kararına bağlı bulunan konular
hakkında karar vermek,
2. Defterlerin, hesap ve kayıtların doğru olarak
tutulmasını sağlamak, en az üç ayda bir
mizanları görüşerek karara
bağlamak,
3. Bu anasözleşmenin 2 nci maddesindeki amaç ve
çalışma konularının gerçekleşmesini
sağlamak,
4. Genel kurul tarafından alınan kararları yerine
getirmek,
5. Ortaklardan alınacak hizmet karşılıklarının esaslarını
ve miktarını belirlemek,
6. Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin amacını
gerçekleştirmek üzere gereken kadroları oluşturmak,
personel atamak, ücretlerini saptamak,
7. Uzmanlık kurullarından, gelen rapor sonuçlarını
ve önerileri değerlendirmek ve gerekenleri yapmak,
yaptırmak,
8. Yönetmelikler hazırlamak ve uygulamak,
9. Genel Kurula sunulacak önerileri, raporları,
bilançoyu, yıllık gelir-gider farkı hesabını ve
bütçeyi hazırlamak,
10. Olağan ve Olağanüstü Genel kurulların gündemlerini
saptamak ve toplantıya çağırmaktır.
YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SORUMLULUĞU
VE HUZUR HAKLARI
MADDE 23:
Yönetim Kurulu, Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin yönetimi
için gereken titizliği gösterir ve Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği'nin gelişmesi yolunda çaba harcar. Yönetim Kurulu, kendi
tutanakları ile Genel Kurul tutanaklarının, gerekli defterlerin
ve ortak listelerinin düzenli hazırlanıp, saklanmasından ve
yıllık bilançonun kanun hükümlerine göre hazırlanıp, incelenmek
üzere denetçilere verilmesinden sorumludur. Yönetim Kurulu Üyeleri
ile Türkiye Milli Kooperatifler Birliği çalışanları, kendi kusurlarından
ileri gelen zararlardan sorumludurlar. Suç oluşturan eylem ve
işlemlerinden ve özellikle Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin
para ve malları, bilanço, tutanak, rapor ve başka defter ve
belgeleri üzerinde işledikleri suçlardan dolayı "Devlet
Memurları" gibi ceza görürler. Yönetim Kurulu üyelerine
Genel Kurulca saptanacak miktarda aylık ücret veya toplantı
başına huzur hakkı verilebilir.
TEMSİL
MADDE 24:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'ni dışarıya karşı Yönetim
Kurulu temsil eder. Yönetim Kurulu, temsil yetkisini Genel Başkan'a
onun bulunmadığı durumlarda ise bir Genel Başkan Vekili'ne devredebilir.
Finansman kaynağına bağlı olarak belirli bir amaca, projeye
veya konuya yönelik olarak oluşturulan, birden çok kooperatif
birliğini ve merkez birliğini ilgilendiren özel fonların temsil
yetkisi ise konu ile ilgili ortakların temsilcisi olan yönetim
kurulu üyelerine bırakılabilir. Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği adına düzenlenecek belgelerin geçerli olabilmesi ya
da Birliği bağlayabilmesi için en az iki imza gereklidir. Yönetim
Kurulu, Türkiye Milli Kooperatifler Birliği adına imza yetkisi
verilen kişileri bir kararla belirler; bu kararın noterlikçe
onaylanmış örneği ile imza örnekleri tescil için Ticaret Sicili
Memurluğuna verilir. (26 Haziran 2005)
DENETÇİLER
MADDE 25:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin işlem ve hesaplarını
genel kurul adına sürekli olarak denetlemek üzere, ortakların
temsilcileri arasından veya dışarıdan üç yıl görev yapmak üzere
genel kurulca en çok oy alan yedi asil ve asiller kadar da yedek
denetçi seçilir. Yönetim kurulu üyelerinin kendilerinin ya da
usul füruundan birisinin, eşi ya da üçüncü derece dahil, kan
ve sıhri hısımları denetçiliğe seçilemezler. Seçilmişlerse derhal
çekilmek zorundadırlar. Denetçilerden birinin çekilmesi veya
engelden dolayı görevinin sona ermesi halinde, diğer denetçiler,
genel kurulun ilk toplantısına kadar görev yapmak üzere yedek
denetçiyi göreve çağırırlar. Denetçiler kendi aralarında bir
başkan seçebilirler. (25 Haziran 1995)
DENETÇİLERİN ÇALIŞMA DÜZENİ VE DENETÇİLERE VERİLECEK ÜCRET
MADDE 26:
Denetçiler aşağıda belirtilen konularda çalışırlar:
a) İnceleme Yükümlülüğü: Denetçiler, Yönetim Kurulu işlemlerinin
Kanun, Anasözleşme ve
Genel Kurul kararlarına uygun
olup olmadığını, işletme hesabı ile bilançonun defterlere
uygun bulunup bulunmadığını, defterlerin
düzenli bir şekilde tutulup tutulmadığını ve
işletmenin sonuçları ile uyulması gerekli
hükümlere göre işlem yapılıp yapılmadığını
incelemekle yükümlüdürler.
b) Rapor Düzenlemesi: Denetçiler her yıl denetleme sonuçlarını
ve önerilerini yazılı bir raporla
Genel Kurula sunmakla yükümlüdürler.
Ayrıca, yıl içinde en az üç ayda bir Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin
işlem ve hesaplarını denetleyerek, görülen noksanlıkları ve
düzensizlikleri yazılı olarak Yönetim
Kuruluna bildirirler. Denetçiler, görevleri çerçevesinde, işlerin
yürütülmesinde gördükleri eksiklikleri, kanunlara ve Anasözleşmeye
aykırı
hareketleri, bundan sorumlu olanların
bağlı bulundukları organa ve gerekli hallerde aynı zamanda
Genel Kurula haber vermekle yükümlüdürler. Denetçiler,
yönetim ve Genel Kurul toplantılarına katılırlar.
Ancak, Yönetim Kurullarında oy kullanmazlar. Denetçilere gördükleri
iş için Genel Kurulca belli edilecek
miktarda aylık veya toplantı başına ücret verilebilir.
TÜRKİYE MİLLİ KOOPERATİFLER BİRLİĞİ
PERSONELİ
MADDE 27:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin işlerini yürütmek üzere,
yeterli sayıda personel Yönetim Kurulunca atanır. Personelin,
görev ve yetkileri ile özlük hakları ve ünvanları, Yönetim Kurulunca
saptanır. İşe son verme de Yönetim Kurulu kararıyla olur.
BÖLÜM : VI
TÜRKİYE MİLLİ KOOPERATİFLER BİRLİĞİ'NİN HESAPLARI, İŞ YILI
KESİMİ
MADDE 28:
Hesap dönemi Ocak ayının birinci günü başlar ve Aralık ayının
son gününde biter. Yönetim Kurulu her yıl 31 Aralık günü itibariyle
envanter yapar, bilançoyu ve gelir-gider farkı hesaplarını hazırlayıp
Genel Kurul toplantısından en az iki ay önce denetçilere verir.
Denetçiler bunları en çok on gün içinde inceleyerek raporlar
ile birlikte Yönetim Kuruluna iade ederler. Bilanço ve gelir-gider
hesapları Genel Kurul toplantısından en az otuz gün önce gündemle
birlikte ortaklara ve temsilcilere yönetim kurulunca gönderilir.
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin merkezinde temsilcilerin
incelemesine sunulur ve isteyenlere bir örneği verilir.
GELİR-GİDER FARKLARI VE DAĞITIMI
MADDE 29:
Bir yıllık faaliyet sonunda bilançoya göre gelir-gider farkı
olumlu ise bu gelir-gider farkının;
a) %20 si yedek akçeye, %5 i fevkalade yedek akçeye,
b) %1 i 1163 sayılı yasanın 94. maddesi gereğince Sanayi ve
Ticaret Bakanlığı emrindeki
Tanıtma ve Eğitim Fonu'na,
c) %50 si Yatırım ve Geliştirme Fonu'na,
d) %14 ü Sosyal Yardım Fonu'na,
e) %10 u Eğitim Fonu'na ayrılır.
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği, sermaye üzerinden kazanç
dağıtamaz, yönetim kurulu başkan ve üyeleriyle denetçilere gelir-gider
farkından pay veremez, yedek akçelerini ortaklara dağıtamaz
ve yalnız ortaklarla iş görebilir. Yıllık gelir-gider farkının
olumsuz olması halinde bu fark yedek akçelerden, bu mümkün olmadığı
taktirde ek ödemelerle karşılanır. (26
Haziran 1994)
YATIRIM, GELİŞTİRME FONU VE ÖZEL FONLAR
MADDE 30:
Bu fon Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin amaçlarının gerçekleştirilmesi
için yapılacak yatırımlarda kullanılır.
Fonun Gelirleri:
a. Olumlu Gelir-Gider farkından ayrılacak % 50'lerden,
b. Ortak Birliklerin yatırımlara katılma paylarından,
c. Kamu Kurumları ve diğer kuruluşlarca yapılacak yardım ve
öteki bağışlardan meydana gelir.
Ulusal veya uluslararası kuruluşlarca bir amaca, proje veya
konuya yönelik olarak tahsis edilecek kaynakların, tahsis amacı
çerçevesinde kullanımını temin amacıyla özel fonlar oluşturulabilir.
Bu fonların yönetimi ile ilgili kurallar ilgili kurum ve kuruluşlarla
birlikte belirlenebilir. (26 Haziran 2005)
SOSYAL YARDIM FONU
MADDE 31:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin ve ortaklarının personeli
ve temsilcileri için yardım kuruluşları oluşturmak ve bunları
işletmek amacı ile bir Sosyal Yardım Fonu tesis olunur. Bu fon
olumlu gelir-gider farkından ayrılacak %14 lerden meydana gelir.
Fonun yönetimi ile ilgili kurallar Yönetim Kurulunca hazırlanacak
yönetmelikte belirlenir.
EĞiTİM FONU
MADDE 32:
Bu fon eğitim işlerinde kullanılır ve olumlu gelir-gider farkıyla
eğitim çalışmaları gelirlerinden oluşur. Fonun yönetimi ile
ilgili kurallar Yönetim Kurulunca hazırlanacak yönetmelikte
belirlenir.
TÜRKİYE MİLLİ KOOPERATİFLER BİRLİĞİ'NİN
ORTAKLARINI
DENETLEMESİ
MADDE 33:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği, ortaklarının işlem ve hesaplarını
sürekli olarak denetler. Ortakların çalışmaları, işlem ve hesapları
ayrıca Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından da denetlenir.
Bakanlık, teftiş ve denetleme işleri için Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği'ni de görevlendirebilir. Birlikler denetleme sonucunda
verilecek talimata uymak zorundadır.
BÖLÜM :VII
TÜRKİYE MİLLİ KOOPERATİFLER BİRLİĞİ'NİN DAĞILMASI
MADDE 34:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği aşağıdaki hallerde dağılır;
a) Ortak sayısının yediden aşağı düşmesi halinde,
b) Genel Kurul kararıyla,
c) İflasın açılmasıyla,
d) Kanunların öngördüğü diğer hallerde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın
mahkemeden alacağı
karar üzerine düşer.
TASFİYE KURULU
MADDE 35:
Tasfiye Kurulu Genel Kurul tarafından seçilecek en az iki kişiden
oluşur. Genel Kurul bu amaçla Yönetim Kurulunu da görevlendirebilir.
Genel Kurulca tasfiye kurulu için bir seçim veya görevlendirme
yapılmadığı taktirde tasfiye işlerini Yönetim Kurulu yürütür.
Bunlar Genel Kurulca her zaman azil edilebilir veya yerlerine
yenileri tayin olunabilir.
Tasfiye Kurulunun yukarıdaki fıkraya göre oluşturulmasına
imkan bulunmaması halinde, ortaklardan birinin başvurusu üzerine
mahkemece tasfiye memurları atanabileceği gibi, ortağın istemi
üzerine, yerlerine yenilerinin atanmasına da karar verilebilir.
1163 sayılı kanun değişik 56.maddesinin 1'nci fıkrasının
3'ncü bendi ile 62'nci maddesi hükümleri tasfiye kurulu üyeleri
hakkında da uygulanır.
Tasfiye Kurulu üyelerine, tayin eden merci tarafından tesbit
edilecek miktarda ücret ödenir.
Yönetim Kurulu tasfiye memurlarını Ticaret Siciline tescil
ve ilan ettirir.
TASFİYE KURULUNUN GÖREVLERİ VE TASFİYENİN
YÜRÜTÜLMESİ
MADDE 36:
Tasfiye Kurulu, tasfiye işlerinin biran önce bitirilmesi için
çalışmakla yükümlü olup tasfiye işlemlerine ilişkin görevlerini
aşağıdaki şeklide yürütür.
1) Dağılma, tasfiye kurulunca Ticaret Siciline tescil
ettirilir ve Ticaret Sicili Gazetesi ile mahalli
bir gazetede birer hafta
ara ile üç defa yaptırılacak ilanla alacaklılar tasfiyeden haberdar
edilerek bir yıl içinde
alacaklarını beyana davet eder.
2) Tasfiye süresince Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği ünvanı "Tasfiye Halinde" ibaresi ilave edilerek kullanılır.
3) Türkiye Milli Kooperatifler Birliği Genel Kurulu
aksine karar vermiş olmadıkça, tasfiye
memurları menkul
malları pazarlık veya açık arttırma usulüyle satabilir. Gayrimenkullerin
satılma şekli genel kurul
kararıyla belirlenir.
4) Tasfiye Memurları göreve başladıkları zaman,
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin, dağılma kararının
verildiği tarihteki durumunu inceleyerek, varlıklarını, alacaklarını,
borçlarını
gösterir bir envanter defteri
ile açılış bilançosu hazırlar, ayrıca Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği'nin mevcut
ortakları ile bunların alacak ve borç durumlarını gösterir
bir cetvel
düzenlenir.
5) Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin eskiden
başlamış olup da henüz bitirilmemiş işlerinden tamamlanması
mümkün olanlar tamamlanır, taahhütler yerine getirilir, alacaklar
ve gerektiğinde ödenmemiş
sermayeler tahsis edilir.
6) Borçların mevcutlardan fazla olması halinde,
tasfiye memurları, durumu mahkemeye
bildirir.
7) Tasfiye sırasında, tasfiye kurulu kararlarının
yer alacağı bir tasfiye defteri tutulur.
Tasfiyenin yönetim
kurulunca yürütülmesi halinde Yönetim Kurulu karar defteri tasfiye
defteri olarak kullanılır.
8) Tasfiyenin uzun sürmesi halinde her yıl sonu
için ara bilançolar ve tasfiye sonunda kesin
bilanço hazırlanır
ve Genel Kurul'a sunulur.
9) Gayrimenkul satışının görüşüleceği toplantılar
hariç olmak üzere, tasfiye süresince
yapılacak genel kurul toplantılarında
toplantı nisabı aranmaz.
10) Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nden alacaklı oldukları
bilinenlerin alacak tutarları ile
muaccel olmayan ve
tartışmalı olan borçlara karşılık düşen meblağ notere tevdiğ
olunur.
11) Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin borçlarının ve pay
bedellerinin ödenmesinden sonra
kalan miktar, dağılma anında
kayıtlı ortaklar veya hukuki halefleri arasında, ödenmiş sermayeleri
ile orantılı olarak dağıtılır.
12) Tasfiyenin sona ermesi üzerine Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği ünvanının sicilden
silinmesi,
tasfiye memurlarınca, Ticaret Sicili Memurluğundan talep edilir.
BÖLÜM : VIII
SİYASAL FAALİYET YASAĞI
MADDE 37:
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği toplantılarında ve tesislerinde
siyasal faaliyet gösterilemez. Türkiye Milli Kooperatifler Birliği,
Siyasal partilerden ya da onlara bağlı kuruluşlardan herhangi
bir maddi yardım kabul edemez. Bu kurallara aykırı davranan
sorumlular, 1163 sayılı kanuna 3476 sayılı kanunla eklenen ek
madde 2'nin 4.bendi uyarınca cezalandırılır.
KOOPERATİFLER VE TİCARET KANUNLARININ
UYGULANMASI
MADDE 38:
Bu Anasözleşmede açıklık olmayan hallerde, 1163 sayılı Kooperatifler
Kanunu hükümleriyle Türk Ticaret Kanununun Anonim Şirketlere
ilişkin hükümleri uygulanır.
TÜRLİYE MİLLİ KOOPERATİFLER BİRLİĞİ'NİN
KURUCULARI
MADDE 39:
Kurucu Kooperatifler Merkez Birlikleri ile Kooperatif Birliklerinin
adları, merkezleri, temsile yetkili kişilerin ad ve soyadları,
yüklenilen ortaklık payı, ödenen miktarlar ve temsilcilerin
imzaları aşağıdadır.
..................
İLK YÖNETİM KURULU
MADDE 40:
İlk genel kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere aşağıda
adları yazılı kurucu ortak temsilcileri yönetim kurulu üyeliklerine
seçilmişlerdir.
Kasım ÖNADIM
Murat KARAYALÇIN
Ömer Lütfi ÖZTÜRK
Remzi ÇAKAR
O.Atilla UZGÖREN
Nurettin ALMASULU
Enver KILIÇ
A.Bülent SEVİNÇ
Güngör KANDEMİR
İLK DENETÇİLER
MADDE 41:
İlk Genel Kurul toplantısına kadar görev yapmak üzere aşağıda
adları yazılı kişiler denetçi olarak seçilmişlerdir.
Salih BOZBEY
Oğuz SOYDAN
Azmi KERMAN
Abdullah SELÇUK
Kemal ŞENGÖZ
Mehmet SALGANCAK
Cemal ÖZSOY
T.C.
SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI
Teşkilatlandırma Genel Müdürlüğü
Sayı : 11.02.1.6-6418
ANKARA
Konu: ................................
30/12/1991
KASIM ÖNADIM
T.ESNAF VE SANATKARLAR KEFALET
KOOPERATİFLERİ BİRLİKLERİ MERKEZ
BİRLİĞİ GENEL BAŞKANI
IŞIKLAR CAD. NO:14/3
ANAFARTALAR - ANKARA
İLGİ : 21.12.1990 tarihli ve 90/001 sayılı yazınız.
Kuruluşuna teşebbüs edilen Sınırlı Sorumlu Türkiye Milli
Kooperatifler Birliği'nin Bakanlığımızca kuruluşuna izin verilmiş
olup, onaylı 4 adet anasözleşme ilişikte gönderilmiştir.
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği'nin tüzel kişiliğini
kazanmasını ve kuruluş sermayesinin geri alınmasını sağlamak
için;
1. 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 3'ncü maddesi gereğince
merkezinin bulunduğu
yerdeki Ticaret Sicili memurluğuna
tescil ettirilmesi,
2. Yine aynı maddede belirtilen hususların Türkiye Ticaret Sicili
Gazetesinde ilan ettirilerek
ilanının çıktığı Gazetenin, birer
nüshasının bir ay içerisinde Bakanlığımıza gönderilmesi gerekmektedir.
3. Ayrıca 20.12.1989 tarih ve 20378 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
1989/5
sayılı Bakanlığımız tebliğine göre,
bir adet tescilli anasözleşme, kuruluş ilanının yayımlandığı
T.Ticaret Sicili Gazetesi ve Banka bloke
makbuzu ile birlikte Bakanlığımız adına bloke
işleminin yapıldığı banka şubesine
müracaatınız halinde bloke çözüm işlemi ilgili banka
şubesince sonuçlandırılacaktır.
Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim.
Eki: 4 adet anasözleşme
